logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

przyroda Sudetów

 

przyroda Sudetów

 

 * Barszcz Sosnowskiego – piękny ale bardzo niebezpieczny! *

 

* Barszcz Sosnowskiego *

✅  Występowanie:  naturalne występuje w rejonie Kaukazu

Nazwa łacińska: Heracleum sosnowskyi Manden

Lokalizacja zdjęcia: Kotlina Jeleniogórska –  łąki nieopodal Miłkowa

⚠️ Ochrona w Polsce: roślina jest objęta prawnym zakazem uprawy, rozmnażania i sprzedaży.

☠️ Roślina bardzo niebezpieczna, powodująca oparzenia skórne II i III stopnia!

⚠️ Postępowanie w razie kontaktu z rośliną:

  • przemyj skórę zimną wodą z mydłem;
  • chroń skórę przed promieniami słonecznymi co najmniej 48 godzin, nawet jeśli w tym czasie nie pojawiają się żadne objawy;
  • po wystąpieniu objawów koniecznie skontaktuj się z lekarzem!
  • w celu złagodzenia objawów zastosuj okłady z mokrych kompresów lub lodu;
  • nie stosuj żadnych preparatów naskórnych bez konsultacji lekarskiej;
  • w celu złagodzenia symptomów można zastosować doustnie dostępne bez recepty leki antyhistaminowe;
Barszcz Sosnowskiego

🟢 Roślina bardzo inwazyjna z rodziny selerowatych. Występująca zazwyczaj masowo, powodująca degradację naturalnego środowiska. Bylina ta jest rośliną monokarpiczną czyli zakwita tylko raz w ciągu swego cyklu rozwojowego i po rozsianiu diaspor zamiera. Barszcz Sosnowskiego rozmarza się tylko i wyłącznie z nasion, nie rozprzestrzenia się wegetatywnie. Po okresie kwitnienia, który przypada na drugą dekadę czerwca aż do połowy śierpnia, roślina ta wydaje owoce w postaci ogromnych ilości nasion. Przy roślinach macierzystych znajduje się nawet do 12 tysięcy żywych nasion na 1 m²! Po okresie przelegiwania i stratyfikacji nasion (po okresie obniżonej temperatury) nasiona są gotowe wykiełkować ( ponad 2 tyś nasion na 1 m²). Nie wszystkie jednak kiełkują pozostając w spoczynku na kolejne lata. (zdolność kiełkowania zachowują nawet ponad 4 lata). Siewki masowo kiełkują wiosną, po „walce” z innymi siewkami i roślinami dorosłymi średnio przeżywa ok 2% roślin. U dorosłej rośliny łodyga osiąga wysokość od 1 do nawet 4 metrów, przy średnicy do 10 cm. Łodyga jest wewnątrz pusta, na zewnątrz głęboko podłużnie bruzdowana, lekko owłosiona. W dolnych częściach pokryta jest często purpurowymi plamkami. Korzeń Barszczu Sosnowskiego jest palowy sięgający nawet ponad 2 metry w głąb ziemi, jednak największa ilość, silnie rozgałęzionych korzeni znajduje się do ok 30 cm w głąb gruntu. Liście tej rośliny są bardzo duże, potrafią osiągać rozmiar ponad 2 m długości i szerokość dochodzącą do 1,50 m. Ułożone są skrętolegle. Ogonki liści są mocno owłosione. Kwiaty zebrane są w gęste, duże baldachy o średnicy ok 0,5 m. najczęściej w kolorze białym. Roślina jest wysoce miododajna, ponieważ na jednej roślinie może znajdować się od 1 do nawet 50 tysięcy kwiatów!

☠️ Bezpośredni kontakt z tą rośliną u ludzi może wywoływać silne reakcje fototoksyczne, które mogą mieć charakter oparzeń II i III stopnia. Barszcz Sosnowskiego zawiera w swoich sokach i olejkach eterycznych furanokumaryny czyli organiczne związki chemiczne pochodzenia naturalnego (pochodne benzo-α-pironu). Substancje te powodują uwrażliwienie skóry na działanie promieni słonecznych (UVA i UVB). Związki te stanowią naturalną ochronę dla rośliny przed owadami oraz różnego rodzaju patogenami, czyli czynnikami  chorobotwórczymi wywołującymi choroby.

Stężenie tych substancji w różnych okresach rozwoju rośliny oraz warunków atmosferycznych jest różne. Największe stężenie toksycznych związków występuje przy dużej wilgotności oraz wysokiej temperaturze. Dodatkowo przy wysokich temperaturach olejki eteryczne parują z powierzchni roślin i unoszą się w powietrzu, przez to istnieje duże zagrożenie oparzenia bez bezpośredniego kontaktu z rośliną!

Po kontakcie z toksyną najczęściej pierwsze objawy u ludzi pojawiają się już po ok 15 min. (jednak mogą wystąpić również później – do 48 godzin). Następnie ich intensywność gwałtownie zaczyna wzrastać w przeciągu ok 2 godzin. Pierwszą reakcją organizmu na toksyny (najczęściej w odsłoniętych częściach ciała, jak twarz, ręce czy nogi) jest zaczerwienienie skóry, następnie zaczynają pojawiać się bolesne pęcherze z surowiczym płynem oraz obrzęki. Stan zapalny utrzymuje się kilka dni, a zmiany skórne w postaci zaczerwienienia skóry, ciemnych plam lub blizn znacznie dłużej. Miejsca podrażnione zachowują wrażliwość na światło ultrafioletowe nawet przez kilka lat! Rzadszymi objawami są również: nudności, bóle głowy, wymioty, podrażnienie dróg oddechowych czy zapalenie spojówek. W skrajnych  przypadkach może dojść również do rozległej martwicy skóry.

🟢 Nazwa rośliny pochodzi od nazwiska rosyjskiego botanika, Dmitrija Iwanowicza Sosnowskiego, który badał m.in. florę Kaukazu i po raz pierwszy sklasyfikował tą roślinę w 1944 r.

Barszcz Sosnowskiego zaczęto sprowadzać w latach 50-tych XX w. z byłego Związku Radzieckiego w różne obszary krajów bloku wschodniego, jako roślina pastewna. Ze względu na trudności z uprawą i zbiorem (roślina niebezpieczna – toksyczna) w latach 70-tych XX w. zaprzestano upraw.

Najprawdopodobniej Barszcz Sosnowskiego po raz pierwszy do Polski trafił w 1958 r. za sprawą Ogrodu Roślin Leczniczych Akademii  Medycznej we Wrocławiu, który rozpoczął doświadczalną uprawę roślin.

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe