logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

Sudety Zachodnie

 

Sudety Zachodnie

 

 * Dawne drogowskazy i ryty na zboczach Skalnika i Wilczyska. Skała z hymnem nienawiści! *

 

* Dawne drogowskazy *

✅ Współrzędne: 50.814785322399864, 15.861825673435664 (Parking na Przełęczy pod Średnicą)

✅ Dojazd – nawiguj

Pasmo: Rudawy Janowickie

Szlaki: dawne drogowskazy i ryty znajdują się przy/lub nieopodal czerwonego Głównego Szlaku Sudeckiego zaczynając do Przełęczy pod Średnicą idąc w kierunku Skalnika.

⚠️ Obszar chroniony: Rudawski Park Krajobrazowy

🟢 W 1827 r. dobra w Kowarach wraz z pałacem Nowy Dwór, kupuje Heinrich LXXIV von Reuss. Następnie majątek przejmuje jego syn książę Heinrich IX Reuss, który powiększył posiadłość o wieś Gruszków i Wysoką Łąkę. W skład majątku dodatkowo weszły spore obszary leśne. Ostatnim niemieckim właścicielem majątku został najmłodszy syn księcia Heinricha IX Reuss – książę Heinrich XXX Reuss, który wraz małżonką – księżniczką Feodorą Saschen-Meiningen (Feodora, zwana również często Feo, była najstarszą prawnuczką Wiktorii – Królowej Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii) od 1913 r mieszkali w Kowarach.

To właśnie z jego inicjatywy, poniżej szczytu Skalnika można odnaleźć na głazach i skałkach liczne ryty i inskrypcje. Są to nazwy leśnych dróg trawersujących zbocza, drogowskazy czy nazwy miejsc.

Tuż obok parkingu, przy Przełęczy pod Średnicą można odnaleźć pierwszy z nich. Znajduje się na nim tarcza herbowa rodu Reuss oraz informacja o granicy leśnych dóbr tej rodziny. Całość zwieńczona jest książęcą koroną. Idąc dalej czerwonym szlakiem, napotykamy kolejny, najprawdopodobniej najstarszy kamień z wykutą datą 1913. Jest on najskromniejszy ze wszystkich. W tym roku książę Heinrich XXX Reuss zamieszkał w Kowarach i rozpoczął zagospodarowanie leśnych kompleksów w swoich dobrach. 

Idąc dalej w kierunku szczytu odnajdujemy na kolejnym głazie, dziś już prawie nieczytelną inskrypcję Wir ernten was wir nicht gesät haben und wir säen was wir nicht ernten werden – Zbieramy to, czego nie zasialiśmy i siejemy to, czego nie zbierzemy, oraz datę 1927.

Kolejne głazy zawierają nazwy leśnych ścieżek czy miejsc. M.in. odnajdziemy tu skrzyżowanie Ernsta Wilhelma Knippela – niemieckiego grafika, rysownika, rytownika mieszkającego w Kowarach.

Podążając dalej, wzdłuż szlaku czerwonego, na polanie nieopodal szczytu Wilczyska znajduje się Kamienna Ławka księcia Heinricha XXX, na której wyryty jest napis Heinrich XXX Prinz Reuss, 25.11.1926.

Nieopodal Kamiennej Ławki, idąc w kierunku rumowiska skalnego na Skalniku, odnaleźć można ciekawą skałę, na której znajdują się monogram z ukrytymi  najprawdopodobniej inicjałami Feodory i Heinricha. Dwie odwrócone litery F składają się na literę H, nad którymi znajduje się książęcą korona. Idąc dalej, napotkamy kolejny kamień z inskrypcją zwieńczoną również książęcą koroną.

Poniżej Kamiennej Ławki znajdują się również ciekawe skałki. Na jednej z nich odnaleźć można inskrypcję Marii Antoniny i datę 28.IX.1924. Niestety przez pseudo turystów została ona popisana sprayem… Zapewne chodzi tu o Marię Antoninę z domu Habsburg (1755 – 1793), królową Francji – żonę Ludwika XVI.

Jedną z najciekawszych inskrypcji jest kamienne wezwanie Boga do ukarania Anglii. Grawerunek znajduje się na bezimiennej skale, nieopodal szlaku idącego z Przełęczy pod Średnicą na Skalnik. Sporych rozmiarów napis „Gott strafe England ! 1914”  nawiązuje do I wojny światowej. 

„Gott strafe England” to antybrytyjski slogan używany przez armię niemiecką podczas I wojny światowej . Wyrażenie to dosłownie oznacza „Niech Bóg ukarze Anglię”. Został stworzony przez niemiecko-żydowskiego poetę Ernsta Lissauera (1882–1937). Poeta ten napisał również wiersz Hassgesang gegen England czyli „Hymn nienawiści”, zaczynający się właśnie od tych słów.  Za ten wiersz Wilhelm II odznaczył poetę Orderem Orła Czerwonego. Wiersz ten śpiewany był przez wszystkie pułki niemieckiego cesarstwa, wszystkie pułki austriacko – węgierskiej monarchii. Śpiewano go również w szkołach czy w domach. Pierwsze słowa hymnu „Gott strafe England” umieszczano w tym okresie na wszystkich kartkach pocztowych, wystawiano je w miejscach publicznych. Hasło to również wykorzystywano podczas powitania czy pożegnania.

Nie dziwi więc fakt, że również w dobrach von Reussa taka inskrypcja się znalazła. Tym bardziej że Henryk von Reuss był pruskim oficerem. Nadmienić tu jednak trzeba, że małżonka księcia pochodziła bezpośrednio z linii rodziny królewskiej Anglii, więc być może to hasło nie do końca jej odpowiadało (?)   

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe