logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

Sudety Zachodnie

 

Sudety Zachodnie

 

 * Jezioro Pilchowickie i tama Pilchowice *

* Jezioro Pilchowickie *

Współrzędne: 50.96097703169406, 15.650158120097139 

✅ Dojazd – nawiguj

Pasmo: Góry Kaczawskie/ Pogórze Izerskie

Szlaki: Ścieżka edukacyjna „Jezioro Pilchowickie”, szlak niebieski Szklarska Poręba – Pasterka, szlak żółty Pilchowice – Zawidów

⚠️ Obszar chroniony: Park Krajobrazowy Doliny Bobru

Dane techniczne:

🟢 Jezioro Pilchowickie:

✅Głębokość przy zaporze ok. – 46 m.

✅Powierzchnia tafli wody ok. – 240 ha.

✅Długość jeziora do – 6 km, szerokość do – 2 km.

✅Pojemności ok 54 mln ton wody

🟢 Zapora Pilchowice:

✅ Zapora łukowa, kamienno – betonowa

✅ Wysokość zapory – 62 m.

✅ Długość zapory w koronie – 290 m w stopie – 140 m.

✅ Grubość muru w koronie 7,2 m w podstawie – 50,3 m.

🟢 Po licznych powodziach w XIX w  (1804, 1845, 1856,1888 i 1897) nawiedzających Sudety Zachodnie,  ówczesne władze Cesarstwa Niemieckiego podjęły decyzję o budowie systemu zabezpieczeń przeciw powodziowego. Zaplanowano również, dzięki XIX w rozwojowi technicznemu, budowę elektrowni wodnych. Pierwsza tego typu „fabryka prądu” powstała  w 1882 r. na rzece Fox w USA.

Pracę nad przygotowaniem planów budowy powierzono wybitnemu inżynierowi niemieckiemu, profesorowi uniwersyteckiemu od spraw hydrotechniki i konstrukcji budowlanych, Ottonowi Adolfowi Ludwigowi Intze. Na stworzenie potężnego zbiornika wodnego wybrano właśnie teren dzisiejszych Pilichowic. Oczywiście wybór nie był przypadkowy, ponieważ ukształtowanie terenu odegrało tu znaczącą rolę. Rzekę Bóbr w tym miejscu z obu stron otaczają wysokie wzniesienia. Z prawej strony Góra Zamkowa o wysokości 350 m n.p.m., a z lewej, wznoszący się na wysokość 438 m n.p.m.,  bazaltowy cypel góry Korzec.

Prace przy budowie zapory w Pilichowicach ruszyły w 1903 r. Pierwszym etapem budowy były kanał zmieniający przepływ rzeki Bóbr na czas dalszych prac . Prace te trwały ponad rok. W styczniu 1904 r, rozpoczęto prace górnicze pod Górą Zamkową. Wydrążona została sztolnia o długości dochodzącej do 400 m, szerokości 8 m i wysokości 6 m. Następnie na korycie rzeki, w odległości 250 m od dzisiejszej tamy, zbudowano niewielką zaporę (grodzę) kierunkową, dzięki której nurt rzeki skierowany został do sztolni. Umożliwiło to dalsze prace budowlane. Ta mini zapora istnieje do dziś, jednak skryta jest pod lustrem wody. Nieopodal sztolni, powstał również 45 m szyb umożliwiający po dzień dzisiejszy spuszczanie wody ze zbiornika wodnego omijając elektrownię wodną.

Ważnym etapem przy budowie tak potężnego obiektu było również zbudowanie linii kolejowej łączącej Jelenią Górę, Wleń oraz Lwówek Śląski. Linia ta początkowo służyła jedynie do transportowania materiałów budowlanych, następnie przewożono transporty węgla kamiennego z Wałbrzycha a później zaczęła służyć również jako linia pasażerska. Przez powstające jezioro Pilchowickie przeprowadzono również żelazny most kolejowy zbudowany w 1908 r.  Linię kolejową ze względu na zły stan techniczny zamknięto w 2016 r.

Prace przy budowie głównej zapory ruszyły od uroczystego wmurowania kamienia węgielnego w dniu 20 czerwca 1908 r. W szczytowym okresie budowy pracowało tu ok 750 osób.

Oficjalne otwarcie zapory miało miejsce 16 listopada 1912 r. z udziałem Cesarza Wilhelma II. 

W sierpniu 1915 r. po ulewnych opadach deszczu, i podniesieniu poziomu wód doszło do niekontrolowanego przepływu wody ze zbiornika przelewem powierzchniowym. Przelew ten zaprojektowany został w kształcie pochylni, jednak takie rozwiązanie nie sprawdziło się, dlatego pod koniec lat dwudziestych ubiegłego wieku ten element zapory został przebudowany. Powstały istniejące do dnia dzisiejszego kaskady, które w znaczny sposób wyhamowują przepływ wody. Powódź ta była swoistym egzaminem dla zapory.

Poniżej zapory powstała elektrownia wodna, oddana do użytku w marcu 1913 r. Początkowo posiadała 5 turbozespołów, jednak jej moc zwiększono w 1921 r. dokładając kolejny turbozespół. Zamontowane zostały hydrozespoły systemu Francisa, firmy J.M. Voith oraz generatory synchroniczne produkcji Siemens Schuckert Werke i AEG.  Moc elektrowni wynosiła wówczas 7,585 MW.

Podczas II Wojny Światowej zbrojne oddziały SS zaminowały zaporę. Zamierzano wówczas razie potrzeby ją wsadzić i doprowadzić do podtopienia m.in. Wlenia.

Modernizację elektrowni przeprowadzono w latach 2013 -2014. „W miejsce turbozespołów nr 1, 2, 3, 4 typu Francisa zainstalowano cztery jednakowe rurowe turbiny Francisa w układzie pionowym zasilane ze spirali, z elektrohydrauliczną regulacja aparatu kierowniczego i generatorami synchronicznymi typu GYBV-1512LH z wzbudzeniem bezszczotkowym. Turbozespół nr 5 został gruntownie przebudowany, turbinę zmodernizowano, a generator przezwojono. W miejsce turbozespołu nr 6 typu zainstalowano rurową turbinę Francisa w układzie pionowym zasilaną ze spirali, z elektrohydrauliczną regulacja aparatu kierowniczego i generatoram synchronicznymi typu GYBV-1410MH z wzbudzeniem bezszczotkowym.” (Elektrownia wodna Pilchowice I, https://www.tauron-ekoenergia.pl/elektrownie/energia-wodna/ew-jelenia-gora/pilchowice-1).

Jezioro oraz żelazny most wykorzystano przy kręceniu filmów Skąpani w ogniu (1963) i Kocham kino (1987). W 2020 roku amerykańska wytwórnia filmowa chciała wysadzić most podczas kręcenia scen do filmu Mission Impossible 7. Po burzliwych rozmowach ostatecznie zaniechano tego pomysłu. Przyczyniło się to jednak do wpisała most do rejestru zabytków w dniu 18 sierpnia 2020 r. 

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe