logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

Sudety Zachodnie

 

Sudety Zachodnie

 

 * Kaplica św. Leopolda koło Proszówki (dziś kaplica św. Anny) *

 

* Kaplica św. Leopolda *

✅ Współrzędne: 51.00342073645746, 15.430426755689572

✅ Dojazd – nawiguj

Szlaki: przy kaplicy przechodzi rowerowy szlak papieski

✅ Pasmo: Pogórze Izerskie

🟢 Kaplica usytułowana jest na niewysokim, bazaltowym wzniesieniu (423 m n.p.m.) nieopodal, dziś zrujnowanego zamku Gryf, powyżej miejscowości Proszówka na Pogórzu Izerskim.

Z powstaniem w tym miejscu kaplicy wiąże się bardzo ciekawa legenda. Przenieśmy się zatem w lata świetności zamku, gdy włodarzem tego terenu był szlachecki ród Schaffgotschów. Główny trakt do zamku wiódł wówczas przez owe wzgórze, na którym stoi dziś kaplica. Latem 1656 r. pan zamku – Krzysztof Leopold Schaffgotsch wraz z niedawno poślubioną żoną Agnieszką, spacerując tą drogą na wzniesieniu, zgubił swoją obrączkę ślubną. Według miejscowych, ludowych wierzeń był to bardzo zły znak. Zguba taka doprowadzić mogła do wyginięcia rodu. Po długich, żmudnych poszukiwaniach para powróciła do zamku. Dokładnie rok później,  małżeństwo wybrało się na spacer na wzniesienie, na którym urządzili postój. Służba przygotowała piękne kobierce, a na nich posiłek. Gdy Schaffgotschowie zasiedli do posiłku, na kobierzec wskoczyła szara polna myszka i zatrzymała się tuż przed małżeństwem. Jeden ze sług od razu zareagował na to, próbując małą myszkę zabić, wtem srogo krzyknęła hrabina Agnieszka:  

– „Nie zabijaj jej! Zostaw ją! Niech biega, kto wie, czy ona nam szczęścia nie przyniesie?…”

Po tych słowach myszka czmychnęła z powrotem w trawy… po chwili powróciła przynosząc „szczęście” w pyszczku, czyli zagubiony rok wcześniej pierścień… Zdziwienie wszystkich było ogromne! Myszka podbiegła z obrączką w pyszczku do hrabiny, kładąc ją u jej stóp.      

Z wdzięczności za ten cud, hrabia kazał wznieść w tym miejscu kaplicę i poświęcić ją św. Leopoldowi.

 W ten sposób, najprawdopodobniej w 1657 r., powstała w tym miejscu pierwsza kaplica. Poświęcona została w dniu 6 czerwca 1666 r. przez Biskupa Wrocławskiego. Była to kamienna budowla, kształtem zapewne podobna do kaplicy św. Wawrzyńca na Śnieżce, którą również ufundował Krzysztof Leopold Schaffgotsch.

Podczas wojny siedmioletniej  (1756-1763) kaplica pełniła rolę wartowni oraz doskonałego punktu widokowego.

Kaplica spłonęła 24 czerwca 1779 r., czyli w noc świętojańską. Najprawdopodobniej powodem pożaru były ogniska rozpalone nieopodal kaplicy, podczas obchodów tego święta. Odbudowana została,  w nowym stylu barkowym, w 1800 r. Rok później 3 września przywrócono jej sakralne przeznaczenie.

Od 1840 r., poniżej kaplicy, prowadzono niewielkie prace górnicze związane z odkrywkowym pozyskiwaniem skał bazaltowych. W skutek tych prac część skarpy, na której stoi kaplica, obsunęła się i w 1849 r. konieczny był remont oraz wykonanie istniejącego do dziś kamiennego fundamentu.

Po II wojnie światowej kaplica została zdemolowana i rozkradziona. Zaginęła również wówczas figura św. Leopolda. 

We wrześniu 1956 r. kaplicę odwiedził, podczas wycieczki rowerowej, Karol Wojtyła – późniejszy papież, wraz z grupą studentów. Stąd dziś przy kaplicy możemy odnaleźć spory głaz upamiętniający tą wizytę, a na nim  widnieje inskrypcja, którą spotkać można w wielu podobnych miejscach –  „Pilnujcie mi tych szlaków”.

Okolice kaplicy również wykorzystane zostały podczas kręcenia w 1958 r filmu w reżyserii Kazimierza Kutza „Krzyż walecznych”, z udziałem m.in. Zbigniewa Cybulskiego

Przełomowym rokiem dla kaplicy, po zniszczeniach powojennych, był rok 1960, kiedy to miejscowy proboszcz z Gryfowa – ks. Rudolf Ujda zainicjował remont obiektu. Kaplicę poświecono wówczas św. Annie. Do dnia dzisiejszego na Górze św. Anny, w kaplicy odprawiane są nabożeństwa, a raz do roku, 26 lipca – w dniu poświęconym św. Annie organizuje się tu mszę odpustową.

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe