logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

Sudety Zachodnie

 

Sudety Zachodnie

 

 * Kopalnia Węgla Brunatnego Turów *

 

* Kopalnia Węgla *

✅ Współrzędne: 50.912419413464356, 14.898055998183564

✅ Dojazd – nawiguj

Pasmo: Kotlina Żytawska

🟢 Kopalnia jest jedną z największych „dziur” w Europie, ma kształt misy o głębokości ok. 210 m i powierzchni  ponad 24 km2.

 🟢 🔨 Trochę geologii

Kopalnia powstała na obszarze pokładów kenozoicznych węgla brunatnego. Paleogen i neogen dawniej zwany trzeciorzędem jest drugim po karbońskim ważnym okresem węglotwórczym. Paleogen i neogen trwały od ok. 65 mln lat do ok. 2 mln lat temu i były dość burzliwymi okresami w dziejach naszej planety. W Okresach tych doszło do wypiętrzenia Alpidów (Alpy, Karpaty, Pireneje, Kaukazu, Himalaje, Andy, Sudety). Ruchom górotwórczym towarzyszyła intensywna działalność wulkaniczna i sejsmiczna. W okresach tych powstało prawie dwukrotnie więcej węgla niż w karbonie.

Pokłady węgla brunatnego w Turowie datuję się na ok 18 mln lat i są to jedne z niewielu występujących w Polsce tzw. flor mastixiowych, czyli subtropikalnych roślin wiecznie zielonych, osiągających potężne rozmiary.

Podczas prac górniczych natrafiono tu również na wiele ciekawych okazów kopalnej flory. Odnaleziono tu m.in.: zwęglone owoce i nasiona, odciski liści, gałązek i szyszek. Do najcenniejszych znalezisk należą pnie stojące „in situ”. Jest to jedno z nielicznych stanowisk tego typu w Europie.

🟢 ⏳ Historia eksploatacji

Pierwsze wzmianki o pokładach węgla w Niecce Żytawskiej pojawiają się w XVII w jako płytkie pożary zalegających tam złóż. Od 1740 r. prowadzone są pierwsze prace górnicze, początkowo na niewielką skalę. W XIX w wydobycie węgla brunatnego staje się dochodowym źródłem. Powstaje tu blisko 100 prywatnych kopalń zarówno odkrywkowych jak i podziemnych. Od 1890 r. niewielkie kopalnie zastają likwidowane oraz przejmowane na rzecz powstającej w 1904 r. Spółki Akcyjnej „Herkules”. Kopalnia „Herkules” rozpoczyna eksploatację metodą odkrywkową na ogromną skalę przemysłową. Przy kopalni w 1908 r. powstaje brykietownia a w 1911 r. opalana węglem brunatnym Elektrownia Hirschfelde. W 1916 r. spółkę Akcyjną „Herkules” przejmuje skarb państwa. Po przejęciu kopalnia nadal intensywnie się rozwija. Wprowadzone zostają nowoczesne wielonaczyniowe maszyny odkrywkowe. W 1936 r uruchomiona zostaje tu pierwsza, potężna koparka kołowa.  

Po II wojnie światowej początkowo złoża eksploatowane były przez górników niemieckich pod nadzorem administracji radzieckiej. Po utworzeniu polskiej administracji państwowej w Rychwałdzie (dzisiaj Bogatynia) w 1946 r. do kopalni przybywają pierwsi polscy górnicy. Kopalnia zostaje nazwana „Graniczna” i oficjalnie przechodzi na własność Państwa Polskiego 18 czerwca 1947 r. Granica państwa Polskiego wytyczona została na Nysie Łużyckiej podzieliło to niestety zakład wydobywczo-przetwórczy na dwie części. Po stronie polskiej znajdowała się kopalnia a po stronie niemieckiej elektrownia, warsztaty naprawcze i magazyny. Po 1947 r. nasiliły się przyjazdy Polaków w rejon Bogatyni, zarówno z kopalń na Śląsku jak i członkowie II Armii WP oraz reemigranci powracający z Francji, Belgii i Niemiec. Następuje wówczas systematyczna wymiana górników na polską załogę. Po 1947 r. z niemieckiej załogi w kopali zostają jedynie tzw. łącznicy-specjaliści odpowiedzialni przed wszystkim za jakość i pomiar węgla, ponieważ inny urobek kierowany był do elektrowni, a inny do brykietowni.

W 1958 r. władze Polskie podjęły decyzje o budowie Kombinatu „Turów” a w 1959 roku Rada Ministrów podjęła wykonawczą uchwałę w sprawie „budowy Kombinatu Górniczo-Energetycznego na węglu brunatnym w Turoszowie”. Wówczas była to największa inwestycja energetyczna w Europie. Budowa zakończyła się w 1965 r. Powstała elektrownia o mocy 2000 MW. Na początku lat 90-tych rozpoczęto program modernizacyjny przedsiębiorstwa, dzięki czemu kompleks Turów stał się jednym z nowocześniejszych przedsiębiorstw tego typu w Europie. Modernizacja przyczyniła się również do poprawy warunków dbania o środowisko, dzięki czemu w 2001 r. skreślono Kopalnię Turów z „listy 80” najbardziej uciążliwych zakładów dla środowiska w Polsce.

W kolejnych latach zmieniały się spółki i zarządcy elektrowni i kopalni. W 2010 r. nastąpiło połączenie 13 spółek Grupy Kapitałowej PGE. Skonsolidowana spółka nosi nazwę PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna wchodząca w skład Grupy Kapitałowej PGE Polskiej Grupy Energetycznej S.A.

Obecnie proces technologiczny wydobycia oparty jest na 11 koparkach wieloczerpakowych i 3 zwałowarkach, połączonych ze sobą układem ciągów wielkogabarytowych przenośników taśmowych, tworzących układy transportowe.

Kompleks Turów jest istotnym elementem polskiego systemu elektroenergetycznego. Kopalnia i Elektrownia w Turowie odpowiadają za ok. 5% krajowej produkcji energii, dostarczają prąd do około 2,3 milionów gospodarstwa domowych.

Kopalnia i elektrownia Turów posiada koncesję na wydobycie węgla brunatnego do 2026 r., jednak kopalnia planuje kontynuować działalność górniczą do 2044 r. co zbiegnie się w czasie z zakończeniem eksploatacji Elektrowni Turów.

🟢 Na miejscu wyrobiska ma powstać wówczas potężny, najgłębszy w Polsce zbiornik wodny. Prace przy rekultywacji terenu od lat prowadzone są na terenie kopalni.

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe