logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

przyroda Sudetów

 

przyroda Sudetów

 

 * Obuwik pospolity *

 

* Obuwik pospolity *

✅ Występowanie: występuje w Azji i w Europie. W Sudetach można go spotkać w paśmie Krowiarek wchodzących w skład Masywu Śnieżnika oraz w Górach

Nazwa łacińska: Cypripedium calceolus L.

Lokalizacja zdjęcia: Góry Kaczawskie – dwa stanowiska

Okres kwitnienia: od połowy maja do czerwca

⚠️ Ochrona w Polsce: ochrona ścisła od 1946 r.

Obuwik pospolity

🟢 Obuwik pospolity jest byliną z rodziny storczykowatych, osiągającą wysokość do 50 cm. Okres wegetacyjny obuwika rozpoczyna się w kwietniu. Z kłącza wyrasta prosty, szorstko owłosiony, zielony pęd. Następnie pojawiają się liście w kształcie jajaowatym do szerokolancetowatego o szerokości do 11 cm i długości do 17 cm. Liście, w ilości od 2 do 5 (najczęściej jest ich 4) często są pofałdowane na krawędziach, ostro zakończone i krótko owłosione. 

🟢 Niesamowite kwiaty obuwika pospolitego

Kwiaty wyrastają na szczycie pędu, zwykle pojedynczo, rzadziej podwójnie lub potrójnie. Wyróżniają się nietypową budową. Warżka, o długości  2 – 4 cm i szerokości do 2cm, osadzona na dość długiej przysadce przybiera kształt bańki – trzewika w kolorze cytrynowożółtej, rzadko zielonawożółtej lub białej. Jej krawędzie podwinięte są do wnętrza i są silnie woskowane. Część nasadowa posiada półprzeźroczyste fragmenty zwane okienkami, pozwalające swobodnie wpadać do środka światłu. W środku można wyróżnić rzędy włosków w białym kolorze oraz rozmieszczone wzdłuż nerwów szeregi czerwono zabarwionych kropek. Płatki mają barwę czerwonobrunatną, jedynie u nasady są zielone, wewnątrz gładkie, na zewnątrz owłosione.

Kwiat obuwika jest przykładem kwiatu pułapkowego. Owad zapylający wabiony jest zarówno optycznie jak i chemicznie do wnętrza warżki. Owad wpadający do środka, próbując się wydostać kieruje się ku światłu wpadającemu z okienek, kierowany włoskami i czerwonymi plamkami podąża ku nasadzie warżki, ocierając się o duże tarczowate znamię (gdzie zostawia pyłki z innego kwiatu obuwnika). Wydostając się na zewnątrz zostaje oblepiony woskowatą masą pyłków, które przyczepiają się do górnej części owada. W taki sposób następuje zapylenie krzyżowe.

🟢 Biologia gatunku

Obuwik pospolity zapylany jest tylko przez samce pszczół – samotnic z rodzaju pszczolinka, pseudosmuklika i smuklika. Samce wabione są zapachem imitującym samice. U storczyków zapylanie przez samce owadów jest dość powszechne.

Dzięki zapylaczom, średnio od 10 do 57 % kwiatów zawiązuje nasiona. Torebki zaczynają dojrzewać po około miesiącu od zapylenia. W środku zawierają bardzo dużo (od 6000 do 17 000) drobnych nasion, które przenoszone są następnie przez wiatr.

Rozwój zarodka obuwika uzależniony jest od obecności grzybów mikoryzowych z grupy podstawczakó. Przez pierwsze 3 – 4 lata rozwój osobnika przebiega w glebie, rozwój ten odbywa się kosztem grzybni. Pełny cykl rozwojowy od nasienia do nasienia może trwać od 6 do 15 lat.

Obuwik pospolity jest rośliną wieloletnią, niektóre osobniki żyją ok 30 lat. Według literatury niektóre z roślin potrafią przeżyć nawet ok 100 lat.

Obuwik pospolity rośnie na glebach wapiennych, na stanowiskach nasłonecznionych jak i półcienistych. Spotkać go można zarówno w lasach liściastych, śródleśnych łąkach czy łąkach kserotermicznych. 

🟢 Pierwsza polska nazwa tego storczyka pochodzi z XVIII w. Polski botanik Jan Krzysztof Kluk nawał tą roślinę „trzewika trzewiczlika”, asumpt nazwie dał charakterystyczny kształt warżki.

W medycynie naturalnej dawniej obuwik wykorzystywany był jako środek uspokajający, przeciwbólowy, nasenny. Surowcem leczniczym tego storczyka jest korzeń.

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe