logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

Sudety Zachodnie

 

Sudety Zachodnie

 

 * Kopalnia Liczyrzepa (dawniej Rübezahl) – sztolnia nr 7 *

 

* Sztolnia nr 7 *

Pasmo: Karkonosze

⚠️ Obiekt bardzo niebezpieczny! Zwiedzanie obiektu na własną rękę grozi wypadkiem!

🟢 Kowary to miasto z ogromnymi tradycjami górniczymi i bardzo bogatymi złożami nie tylko rud żelaza czy uranu ale również fluorytu. Pierwsze wzmianki o kopali fluorytu pochodzą z 1850 r. jednak bardziej wiarygodną datą powstania kopalni jest rok 1858. Właśnie od tego roku w dokumentach podawane są szacunkowe dane o wartości wydobycia tego pięknego minerału. W pierwszym okresie działalności wydrążono ok 50 metrów sztolni. Przy wydobyciu zatrudniony był najprawdopodobniej tylko jeden górnik. Wydobyty fluoryt transportowano do huty miedzi w Ciechanowicach gdzie wykorzystywany był jako topnik.
Kopalnia funkcjonowała do 1862 roku, po czym stwierdzono nierentowność i wyrobiska porzucono.
Po raz kolejny obszarem dawnej kopalni zainteresowano się w 1948 r. w okresie zmożonych badań poszukiwawczych rud uranowych. W obrębie zwałów kopalni zwanej już Liczyrzepa stwierdzono przejawy mineralizacji uranowej. W związku z tym starą sztolnię ponownie udostępniono, powiększono i nazwano sztolnią nr 7. Prace rozpoznawcze w jej obrębie prowadzone były z przerwami do 1954 r.
W skład kopalni Liczyrzepa, usytuowanej na zboczu wzniesienia oddzielającego dolinę Jeleniej Strugi od doliny biegnącej na Przełęcz Kowarską, wchodziła sztolnia nr 7 i 8 oraz szyb nr 2. Rozcinały one złoże na 7 poziomów, schodząc ok 300 m w głąb. Dodatkowo w skład byłej kopalni zaliczono sztolnię nr 9 i sztolnię nr 20, których wloty usytuowane są w dolinie Jeleniej Strugi.
Długość sztolni nr 7 w 1949 r wynosiła 1241 m. W kolejnym roku powiększono ją o kolejne 358,2 m.
Obecnie z 1599,2 m ok 600 m jest niedostępnych, ze względu na zawały. Również pierwotny wlot do sztolni jest zawalony. Dzisiaj do środka można się dostać jedynie przebitym dużo później wlotem usytułowanym ok 20 – 15 m do właściwego.
Sztolnia nr 7 jest bardzo niebezpieczna! W wielu miejscach jest zalana, a poziom wody wacha się od 50 cm do metra (poziom wody również wacha się od czynników atmosferycznych na zewnątrz). Dodatkowo w kilku miejscach znajdują się obwały skalne utrudniające przejście. Z czterech szybów znajdujących się w sztolni dojść można tylko do jednego (szyb nr 8). Ciekawostką w sztolni jest również wlot do niewielkiej naturalnej pustej przestrzeni w skałach czyli jaskini. W sztolni nie ma szczególnie podwyższonego promieniowania. Dokonując pomiaru przy skałach, najwyższy zmierzony poziom wynosił nieco powyżej 12 μSv na godzinę.
Budowa geologiczna opisywanego obszaru jest bardzo złożona. Budują ją serie łupków krystalicznych, wśród których przeważają odmiany łupków łyszczykowych, kwarcowo – wapiennych, grafitowych oraz wapieni krystalicznych. W mniejszym stopniu występują gnejsy, dajki lamprofirów i łupki amfibolowe.
Jak podje Władysław Adamski w artykule „Złoża i przejawy rudne w obrębie Bloku Karkonoszy po stronie polskiej”. „Utwory te silnie sprasowane, tworzą fałdy wyciągnięte w kierunku północno- wschodnim, o stromym upadzie w kierunku południowo- wschodnim. Łupki łyszczykowe stanowią główny składnik utworów występujących na złożu. Wśród nich można wydzielić różne odmiany, przy czym zawsze przejścia jednej odmiany w drugą są stopniowe i można je zaobserwować nie tylko w pionie, lecz także po rozciągłości. Łupki te składają się głównie z muskowitu, biotytu, kwarcu i skaleni, przy czym kwarc tworzy drobne żyłki, które wraz z całą serią biorą udział w procesach fałdowych. Wśród łupków łyszczykowych spotykają się przewarstwienia bogate w chloryt. Wówczas skała przybiera kolor szaro- zielony i składa się głównie z albitu oraz promieniście ułożonych agregatów chlorytu. Łupki kwarcowo- wapniste charakteryzują się znaczną ilościową przewagą kwarcu i kalcytu nad łyszczykami i tworzą pakiety przejściowe pomiędzy łupkami łyszczykowymi a wapieniami krystalicznymi. Posiadają one jasnoszary kolor, czasami z odcieniem zielonym , z wyraźnie wykształconą łupliwością. Ziarna kalcytu stanowią w nich około 40% całej masy skalnej. Wapienie krystaliczne( marmury ) tworzą pokłady o zmiennej miąższości w granicach 0,5 m do 20 m i występują przeważnie w otoczeniu łupków kwarcowo- wapnistych. Są to drobno- krystaliczne, masywne skały, o jasno różowej barwie, zbudowane z kryształów kalcytu z niewielką ilością kwarcu i innych minerałów akcesorycznych. Łupki grafitowe występują w formie soczew wśród łupków łyszczykowych, niekiedy kontaktują z łupkami kwarcowo- wapnistymi lub z gnejsami. Są to skały czarne z błyszczącymi płaszczyznami poślizgu, tłuste w dotyku i brudzące palce. Ich miąższość waha się w granicach od drobnych wkładek ( 20 cm ) do pokładów 16 m grubości. Ich ilość wzrasta w południowo- zachodnich częściach złoża .Spotykane albitofiry są zwykle silnie przesycone pirytem Utwory te przecina naruszenie dyzjunktywne , przebiegające w kierunku północno- wschodnim z upadem w kierunku południowo- wschodnim pod kątem 70-75. Główną strefę tworzy brekcja miąższości 0,5 – 2,0 m z glinką przytarcia miąższości do 3 cm. Brekcja ta jest przesycona kalcytem i fluorytem, przy czym w niektórych miejscach fluoryt tworzy żyłę o zmiennej miąższości od 10 do 40 cm. Gniazda ciemno-fioletowego fluorytu, z którym związane było okruszcowanie uranowe, występowało rzadko. Przeprowadzona próbna eksploatacja wykazała, że okruszcowanie to nie przedstawiało większej wartości ekonomicznej, Uran występował w formie kalomorficznych skupień smółki w paragenezie z kalcytem i w stosunku do samej żyły fluorytowej był młodszej generacji.” 

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe