logo przewodnik sudecki
logo horsky

Przewodnik Sudecki

Pilot Wycieczek

Damian Sadowski

tel. +48 661692613

logo małe

zamki i pałace

 

zamki i pałace

 

 * Zamek Czocha *

 

* Zamek Czocha *

✅ Współrzędne: 51.03087519038719, 15.303651898188287

✅ Dojazd – nawiguj

Szlaki: niebieski szlak z zamku Świecie do zamku Czocha; żółty szlak Pilchowice – Zawidów.

✅ Pasmo: Pogórze Izerskie

Więcej informacji i cennik na stronie: https://zamekczocha.com/

⚠️ Obecnie zwiedzać można tylko część obiektu, resztę stanowi hotel. Zobaczyć można tu m.in. Salę Rycerską, Salę marmurową w której według legendy, w kominku zamurowano zaledwie kilkudniowe niemowlę, Salę Biblioteczną z symboliką masońską, Komnatę Książęcą z owianym legendą łożem małżeńskim z zapadnią zrzucającą śpiącego do lochu, a także wystawę sprzętu łączności używanego przez wojsko polskie w okresie PRL-u oraz wystawę skarbów znalezionych na zamku podczas remontu w 2015 roku.

🟢 Zamek Czocha wykorzystany został przy kręceniu ponad 35 produkcji filmowych. Przed wojną powstał tu w 1934 r kryminał Die Insel, po wojnie m.in. Gdzie jest generał? (1963), Dolina Szczęścia (1983), Legenda (2005) oraz Dolina Bogów (2019). Kręcono tu również sceny do seriali takich jak: Plecak pełen przygód (1993), Wiedźmin (2002) czy Tajemnica twierdzy szyfrów (2007).

Zamek Czocha, obwiany licznymi ponurymi legendami, jest jednym z najsłynniejszych zamków Polski. Pierwotnie w miejscu dzisiejszego zamku znajdował się gród obronny o konstrukcji drewnianej z umocnieniami kamienno – ziemnymi.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o grodzie, zwanym wówczas Mons Tyzow pochodzi z 1241 r. Warownia służyła wówczas jako punkt graniczny. Kolejne dzieje zamku nie do końca są jasne jako twierdza murowana powstał w XIII w., najprawdopodobniej za sprawą króla czeskiego Wacława Przemyślida lub jego syna Przemysła II Ottokara. Niektóre źródła podają jednak, że fundatorem mógł być również jeden z książąt świdnicko – jaworskich, którzy w tym okresie mieli dość duże wpływy w tym rejonie Górnych Łużyc.

W latach 1253 – 1319 tereny te w raz z zamkiem należały do dynastii askańskiej, rodu niemieckiego panującego w Brandenburgii, Saksonii oraz kilku mniejszych księstwach.

W 1319 r. zamek wraz z przyległymi ziemiami przejmuje, w ramach posagu książę jaworsko-świdnicki Henryk I.

W latach 1389 – 1453 dobra zamkowe stanowiące lenno Króla Czech należały do rodów rycerskich von Dohna oraz von Klux.

Podczas burzliwych czasów wojen husyckich, również zamek Czocha nie zostaje pominięty. W 1433 r. zbrojnie zostaje przejęty przez oddział husycki dowodzony przez rycerza Hansa von Tschirn z Niesytna. Po niespełna roku Hartung von Klux właściciel zamku odbija go dość krwawo z rąk husytów.

Po śmierci ostatniego z rodu von Klux, w 1451 r. zamek w raz z dobrami przejmuje Kaspara von Nostitz. W rękach tej rodziny dobra pozostają prawie 250 lat. Za panowania tej rodziny doszło do istotnej przebudowy warowni.  Zamek otrzymał wówczas renesansowy styl oraz dodatkową linie murów zewnętrznych z bastejami na planie podkowy.

Podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648) ówczesny właściciel zamku Christoph von Nostitz-Rieneck zmuszony polityczną sytuacją przebudowuje zamek pod kątem umocnień. Dzięki takim działaniom zamek oparł się w 1645 r. szwedzkim maruderom grabiącym okolicę. Po śmierci Christopha w 1691 r. dobra przejmuje jego syn Albrecht, który umiera bezpotomnie w wieku 31 lat. Po śmierci Albrechta w 1698 r. kończy się męska linia rodu.

Wdowa po Christophie sprzedaje posiadłość w okolicach roku 1700, radcy króla Augusta Mocnego Johannowi Hartwigowi von Uechtritz.  Johann nie doczekawszy się potomka męskiego, mając pięć córek, wprowadził regułę, w myśl której córki za mężów wybierać mogły tylko kandydatów z kręgu własnego rodu. Wprowadzenie tej reguły miało na celu utrzymanie dóbr w rękach rodziny.

Ciekawą postacią jest jedna z córek Johanna, Christiane Elisabeth. Podczas pogrzebu jej drugiego męża w listopadzie 1732 r., doszło do tragicznego wypadku. Kondukt żałobny przechodząc przez most zamkowy, runą wraz z nim do suchej fosy. W tym nieszczęśliwym zdarzeniu zginęło kilka osób w tym sześcioro dzieci. Trzy lata później Elisabeth wyszła za mąż po raz trzeci, jej wybrankiem został Friedricha Augusta. Po jego śmierci w 1741 r. majątek wydzierżawiono dalekiemu krewnemu Adamowi von Uechtritz. Następnie w 1755 r. zamek sprzedano reńskiemu kupcowi Ferdinandowi Otto von Schndel.

W 1782 r. zamkowe dobra wracają w ręce rodziny Uechtritz, na mocy decyzji sądowej. Właścicielem zostaje Friedrich August Christoph von Uechtritz.

Tragiczną datą dla zamku jest noc z 17 na 18 sierpnia 1793 r. W wyniku pożaru zniszczony zostaje dach, wieże oraz spora część pomieszczeń mieszkalnych. Pożar nie oszczędził również biblioteki z cennymi starodrukami oraz zbrojowni. Bardzo szybko po pożarze przystąpiono do odbudowy. Prace trwały sześć lat. Przy odbudowie zmieniono znacznie wygląd zamku, m.in. zmieniono wygląd dachu nadając mu barokowy styl, podniesiono wieżę dzwonniczą oraz wnętrzom nadano nową stylizację.

Majątek wraz z zamkiem pozostaje w rękach rodziny Uechtritz do początku XX w. W 1909 r. sprzedany zostaje za niebagatelną kwotę 1,5 miliona marek drezdeńskiemu kupcowi Ernstowi Gutschow. Nowy właściciel, ze względu na zły stan zamku, postanawia go przebudować nadając mu cechy romantycznego średniowiecznego zamczyska, niszcząc przy tym części zabytkowych elementów architektonicznych. Przebudowę, która pochłonęła ponad 4 miliony marek zlecił znanemu berlińskiemu architektowi Bodo Ebhardtowi. Prace nad nowym wizerunkiem Czochy prowadzone były w latach 1912 – 1920. Podczas przebudowy wykorzystano oryginalne detale architektoniczne z rozebranych fragmentów zamku. Bodo Ebhardt projektując przebudowę zadbał o najdrobniejsze szczegóły.

Niektóre źródła (nigdy nie potwierdzone) podają, że w zamku podczas II wojny światowej prowadzone były badania nad pociskami balistycznymi typu V-1 i V-2 i wiążą się z postacią Werhnera von Brauna Sturmbannfuhrer SS (po wojnie czołowy współtwórca programu kosmicznego Stanów Zjednoczonych). Dodatkowo być może znajdowała się tutaj filia fabryki Gema Werke (firma produkująca radary Freya wczesnego ostrzegania z czasów II wojny światowej, służący do wykrywania samolotów), z Lubania, która eksperymentować miała tu nad bronią radiologiczną. 

Pod koniec II wojny światowej Ernst Gutschow wywiózł z zamku Czocha najcenniejsze dla niego przedmioty, pozostawiając sporą część wyposażenia, m.in. meble, książki oraz spore ilości srebrnej zastawy. Opuszczony zamek po wojnie został splądrowany zarówno przez Rosjan jak i polskich szabrowników.

© 2023 Damian Sadowski         Używam plików cookie!

logo małe